INCLUSIEF ONDERWIJS - INSPIRATIEDAG 7/5/22

Prof. dr. Els Consuegra

Inclusie: waarom?

Bron: klik hier

Wat geeft deze animatie weer?

UN/World Urbanization Prospects in EMBARQ Network (2021)

Steeds meer mensen wonen steeds dichter bij elkaar ...

Verstedelijking

Ook Brussel groeide

Vooral als gevolg van migratie

Dat gaat gepaard met aantal uitdagingen ...

Toegenomen leerlingenaantallen én diversiteit

Migratie-gerelateerde vormen van diversiteit:

- religieus

- linguïstisch

- sociaal

- etnisch

- cultureel

- ...

 

Maar ook andere vormen van diversiteit namen toe!

Gender, leerstoornissen ...

Migratie-achtergrond

Meer dan 4/5 leerlingen heeft een migratie-achtergrond

Genderidentiteit

Iets meer als 1% van de leerlingen identificeert zich niet als man of vrouw in Brussel.

 

2% van Vlaamse scholieren in 2de/3de graad noemt zich holebi

 

2% van de wereldbevolking wordt geschat een intersekseconditie te hebben

 

Ter vergelijking: <1% van de wereldbevolking is roodharig

Opleidingsniveau moeder

1 op 5 heeft een moeder die geen diploma secundair onderwijs heeft behaald (vergelijkbaar voor vaders)

Kansarmoede

41% kinderen in Brussel leeft in gezin onder armoederisicodrempel

Sinds 2014 blijft kinderarmoede stijgen in ons land.

Religieuze zelfomschrijving

Voor leerlingen in het onderwijs van de Nederlandstalige en Franstalige gemeenschap in Brussel

 

Leerstoornissen

Geen officiële cijfers over aantal diagnoses ADHD, dyslexie, autismespectrumstoornis, dyscalculie

Studie van collega prof. Wim Van den Broeck bij 71 scholen in Vlaanderen en Brussel

 

In het gewoon onderwijs:

3,5% van leerlingen 1ste leerjaar BO min. één diagnose

10,5% van leerlingen 6de leerjaar BO mn. één diagnose

 

Internationaal vergelijkend is dit hoog

 

 

 

 

Mentale gezondheid

1 à 2 op de 10 Vlaamse jongeren rapporteert minstens 2 keer zelfmoordgedachten gehad te hebben

Mentale gezondheid

meer dan 3 op de 10 jongeren ervaart minstens één keer per week slaapmoeilijkheden

Overgewicht en obesitas

In Vlaamse centrumsteden kampt 1op 5 van de leerlingen met overgewicht en in Brussel 1 op 4.

 

 

Intersectionaliteit

Al deze zaken kunnen de kansen die we krijgen in het leven beïnvloeden.

Leerlingen ervaren discriminatie en ongelijke kansen op grond van veel verschillende factoren die je niet los van elkaar kan bestuderen. 

 

Gelijke kansen als mensenrecht op de agenda
sinds de jaren 70 van de vorige eeuw

Jongeren gaan steeds meer en langer naar school

Maar gelijke kansen zijn nog niet gerealiseerd

Ongelijke kansen: prestaties

Ongelijke kansen: beleving

Vlaanderen is koploper qua segregatie

Percentage van leerlingen in buitengewoon onderwijs

Ongelijkheid: participatie

Je ethisch kompas bepaalt hoe erg je dit vindt.

Onderwijs als selectie van elite op basis van cognitieve competenties versus iedereen maximale leer- en ontwikkelkansen geven in verschillende ontwikkelingsdomeinen. 

Inclusie: wat?

Begrip "inclusie" heeft al hele weg afgelegd, wordt op verschillende manieren gedefinieerd

Mensenrechten, personen met handicap(>1948)

Recht op inclusie versus exclusie, focus op participatie

Specifieke onderwijsbehoeften(>1990)

Focus op participatie én leren, leerlingen met special needs

Gemarginaliseerde groepen(>2000)

Focus op gelijke onderwijskansen voor kansengroepen

Hervorming onderwijssysteem for all(>2005)

Focus op maximale leer- en ontwikkelkansen voor alle kinderen

Help!

De lat ligt hoog.

Veel leerkrachten voelen zich onvoldoende voorbereid op het omgaan met diversiteit.

Inclusie: hoe?

Ondersteuning volgens zorgcontinuüm

Elke fase hogere gradatie zorg en ondersteuning 

Gericht op minder leerlingen en steeds specifiekere onder-steuning

Betrekken van meer partners binnen en buiten de school

Gemeenschappelijk curriculum

Zorgpiramide

Ecologische systeembenadering Bronfenbrenner

  • Leraar basisonderwijs heeft standaard verschillende fidget toys ter beschikking voor leerlingen om concentratie te bevorderen (niet alleen voor leerlingen met een diagnose)
  • Wiskundeleraar heeft materiaaldoos in de klas waar leerlingen discreet en zelfstandig materiaal mogen lenen als ze het niet bij hebben
  • Leraar chemie gebruikt toegankelijke taal, voorziet rijke context en veel visuele ondersteuning bij de proeven om de complexe leerstof inzichtelijk te maken.
  • School secundair onderwijs legt zichzelf een maximumfactuur op en maakt er de uitdaging van om deze niet te laten stijgen of zelfs te laten zakken
  • Leraars gaan bij elkaar lessen observeren om blinde vlekken in hun waarneming op te sporen. Leerkrachten bespreken eventuele vormen van voorkeursgedrag.
  • School voorziet een genderneutraal toilet naast de bestaande toiletten voor jongens en meisjes. Ze passen hun communicatie naar ouders aan om genderinclusief te zijn (bv. beste ouder i.p.v. beste mama en papa)
  • Leraar geschiedenis heeft aandacht voor de betrokkenheid van Noord-Afrikaanse troepen in de tweede wereldoorlog om de betrokkenheid bij de leerlingen met die origine te verhogen.
  • Leerling met een fysieke beperking  wordt vrijgesteld van sommige leerdoelen uit de bakkersopleiding die een heel stabiele en preciese hand vereisen.
  • Via kennisclips kunnen leerlingen die de vereiste voorkennis nog onvoldoende beheersen de kernconcepten op voorhand inoefenen of herhalen of achteraf remediëren.
  • School voorziet een speciaal ondersteuningsaanbod voor de vluchtelingen uit Oekraïne (bv. traumapsycholoog, activiteiten in hun moedertaal, inzameling van kleding en andere nuttige materialen)
  • In de school worden in de weekends Arabische lessen georganiseerd om via versterking van de kennis van de thuistaal ook de verwerving van het Nederlands te verbeteren.
  • School houdt bij de schoolkalender rekening met islamitische feestdagen omdat de meerderheid van haar leerlingen moslim is.

Geen vuurwerk maar duurzaame groei

Individueel -> projectgroep -> structureel en cultuur

Wetenschappers noemen inclusief onderwijs een utopie

De weg is nog lang maar elk stapje en elke leerling telt

Maak er een mooie en leerrijke reis van ...

 

 

Bedankt!

Intersectionaliteit

Ieders identiteit wordt bepaald door de unieke kruispunten tussen categorieën, een  "lasagne van verschillende sub-identiteiten"

Sociale demotie

"Kind kan opgroeien en nooit in contact komen met persoon met beperking"

Comedian William Boeva

Ongelijkheid: participatie

Brede basiszorg: ingrepen die je doet voor alle leerlingen.

"Universeel ontwerp"

Gericht op minder leerlingen en steeds specifiekere onder-steuning

Betrekken van meer partners binnen en buiten de school

Gemeenschappelijk curriculum

"Een inclusieve leeromgeving is een leeromgeving die kwaliteitsvol onderwijs mogelijk maakt voor alle leerlingen ongeacht beperking, etniciteit, sociale afkomst, taal, gender, … Dit mogelijk maken betekent dat een schoolteam actief de noden ondersteunt zodat alle leerlingen tot maximaal leren en participeren komen op zowel cognitief, sociaal, emotioneel, motorisch en moreel vlak."

Definitie (Onderzoeksproject Potential)

Onderwijsontwerp universeel toegankelijk maken.

Inzichten uit architectuur, neurologie, onderwijskunde.

School neemt extra maatregelen (remediëren, differentiëren, compenseren, dispenseren)

Gericht op minder leerlingen en steeds specifiekere onder-steuning

Betrekken van meer partners binnen en buiten de school

Gemeenschappelijk curriculum

Redelijke aanpassingen

Aanpassingen moeten doeltreffend zijn, evenwaardig, zelfstandigheid vergroten en veilig zijn.

Doel is barrières verlagen, hier en nu.

 

Brede basiszorg:

- Differentiëren: rekening houden met interesse, leerstatus en leerprofiel

- Remediëren: helpen om bij te benen

Verhoogde zorg:

- Compenseren: hulpmiddelen laten gebruiken

- Dispenseren: vrijstellen van onderdeel zonder dat eindcertificering in gedrang komt

CLB, ondersteuningsnetwerk of school voor buitengewoon onderwijs kunnen in gewone school ondersteuning bieden.

 

Gericht op minder leerlingen en steeds specifiekere onder-steuning

Betrekken van meer partners binnen en buiten de school

Gemeenschappelijk curriculum

IAC = Individueel Aangepast Curriculum

CLB stelt verslag op toegang Buitengewoon onderwijs. Leerling kan in gewoon als buitengewoon onderwijs terecht.

 

Gericht op minder leerlingen en steeds specifiekere onder-steuning

Betrekken van meer partners binnen en buiten de school

Gemeenschappelijk curriculum

Keynote Inspiratiedag

By idlovub

Keynote Inspiratiedag

Woensdag 17 februari 2021

  • 86