Lesverloop

1. Instap                                                                                     10 min

2. Evaluatie schoolontwikkeling                                             10 min

3. Casus Individueel <-> groepje

          Stap 1: Beginsituatie en probleemstelling                  30 min

          Stap 2: Contextanalyse - SWOT                                     30 min

          Stap 3: Scenariovorming                                                30 min

          Stap 4: Acties formuleren en plan van aanpak          30 min

          Stap 5: Evalueren om te leren                                      30 min

Lesverloop

Les 3 (maandag 20 april 2026):

• individueel aan de slag o.b.v. uitgebreide casus
• oriënterend op casusexamen

AANPAK:

- 20 minuten: een fase uitwerken in je groepje.

- 10 minuten: uitwisselen tussen groepen.

Lesverloop

1. Instap                                                                                     10 min

2. Evaluatie schoolontwikkeling                                             10 min

3. Casusgroepen

          Stap 1: Beginsituatie en probleemstelling                  30 min

          Stap 2: Contextanalyse - SWOT                                     30 min

          Stap 3: Scenariovorming                                                30 min

          Stap 4: Acties formuleren en plan van aanpak          30 min

          Stap 5: Evalueren om te leren                                      30 min

Lesverloop

Les 2 (Maandag 30 maart 2026):

• in groepjes aan de slag o.b.v. casus
• a.d.h.v. stappenplan

Les 3 (maandag 20 april 2026):

• individueel aan de slag o.b.v. uitgebreide casus
• oriënterend op casusexamen

1. Instap

Welk theoretisch kader(s) herken je? 

Kwaliteitszorg, beleidsvoerend vermogen of schoolontwikkeling & TCE?

Welk theoretisch kader(s) herken je? 

Kwaliteitszorg, beleidsvoerend vermogen of schoolontwikkeling & TCE?

Welk theoretisch kader(s) herken je? 

Kwaliteitszorg, beleidsvoerend vermogen of schoolontwikkeling & TCE?

Welk theoretisch kader(s) herken je? 

Kwaliteitszorg, beleidsvoerend vermogen of schoolontwikkeling & TCE?

2. Evaluatie schoolontwikkeling

PLANNING ETTERBEEK

op 31/03, 21/4 en 05/05

Oefencasussen

De doelen

Zie STUDIEDEELFICHE

EVALUATIE SCHOOLONTWIKKELING JUNI

• SCHRIFTELIJKE OPENBOEK CASUSEXAMEN: TOEPASSING THEORETISCHE KADERS

• FOCUS: het schoolbreed implementeren van een kwaliteitsverbetering

• Evaluatie OPO-doelstellingen: zie eerste slide elke les

CASUSSEN: om basisteksten op te oefenen

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

Ik wil een lekkere maaltijd bereiden

koelkast is leeg en ik kan niet koken.

er is een kookboek, er is een keuken, ...

SD: Ik wil een maaltijd bereiden

OD1: Ik noteer de ingrediënten uit het kookboek

OD2: Ik koop de ingrediënten in de winkel

OD3: ...

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

We streven ernaar de uitval van starters te verminderen door de bestaande aanvangsbegeleiding in De school te optimaliseren en versterken zodat starters zich beter ondersteund voelen. Om dit te realiseren, creëren we een breed draagvlak binnen de school waarbij ieder personeelslid zijn rol kent en actief kan bijdragen aan de aanvangsbegeleiding op school.

OPERATIONEEL DOEL 1: Schoolbrede aankondiging dat de aanvangsbegeleiding zal geoptimaliseerd worden.

OPERATIONEEL DOEL 2: Oprichten werkgroep aanvangsbegeleiding

OPERATIONEEL DOEL 3: Brainstormsessies in de werkgroepen: brainstormen over voorstellen met betrekking tot het implementeren van de 3 subdoelen en het ontwikkelen van een plan van aanpak waarin concrete acties worden geformuleerd.

...

2. Casusgroepen

CASUSSEN: om basisteksten op te oefenen

AANPAK:

- 20 minuten: een fase uitwerken in je groepje.

- 10 minuten: uitwisselen tussen groepen.

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

...

...

OPERATIONEEL DOEL 1:

OPERATIONEEL DOEL 2:

OPERATIONEEL DOEL 3:

...

sdfdfs

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

Opdracht 1: casus individueel -> groep (5')

Opfrissen van de casus, presentatie en eerste stappen mini-onderzoekskompas.

even kortsluiten met je teamleden.

wat is de essentie van je werk totnogtoe?

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

Opdracht 2a: casus(45')

1. Vervolledig jullie scenario voor schoolontwikkeling:
   • Hoe hangen de 3 referentiekaders aan elkaar in jullie casus?
   • Stap 3: (Her)formuleer het strategisch doel in het minionderzoekskompas 
   • Stap 4:
     • Formuleer 2-3 operationele doelen in het minionderzoekskompas
     • Werk, als onderdeel van een concreet actieplan, 1 à 2 operationele doelen uit  

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

2. Casusgroepen

Het juist inschatten van de beginsituatie van de school vormt een essentieel vertrekpunt voor het ontwikkelen van een goed actieplan. Je dient in deze fase na te gaan waar de focus moet gelegd worden. Hierbij tracht je beroep te doen op reeds aanwezige resultaten uit diverse bronnen (doorlichtingsverslagen, peilingsproeven, schoolwerkplannen, schoolreglement, …) en tracht je waarneembare feiten in de praktijk in kaart te brengen.

Om een effectieve en duurzame oplossing te bieden op het einde van het scenario is het belangrijk om in deze stap te durven dromen en de ideale uitkomst te schetsen. Je doet dit volgens de kaders die aangeboden worden in dit opleidingsonderdeel. Formuleer doelen voor jezelf: definieer waar je wil staan, wat je wil bereiken en waar je naartoe wil. Probeer de "realiteit" of "de echte beginsituatie" van de school in kaart te brengen op basis van data die je ter beschikking hebt. Zorg ervoor dat jullie onderzoeksvraag ook een echte nood vormt voor jouw context en de betrokkenen die hiermee te maken krijgen (leraren, leerlingen, ouders,...).

Welke data zijn reeds beschikbaar? Welke acties (raadpleeg doorlichtingsverslag, schoolreglement, schoolvisie,…) werden reeds ondernomen? Voor wie is dit probleem? Is dit effectief een probleem?   Is er gedragenheid om het probleem aan te pakken? Waarom is dit een probleemstelling?...

a. Wat is de beginsituatie? (in relatie tot de referentiekaders)

Een concrete beschrijving van de beginsituatie op school (vb. missie en visie, schoolkenmerken, leerlingenkenmerken,...) gekoppeld aan de uitdaging dat je wil behandelen.

Niet alle informatie is even relevant. Geef de lezer inzicht in de concrete context en interactie tussen de verschillende betrokken actoren van de school (vb. samenwerking op school, professionaliseringsbeleid, leiderschap,…).

Verwijs naar de geraadpleegde en objectieve bronnen, observaties en/of informele gesprekken met betrokkenen binnen de school (leraar, leerling, pedagogisch begeleider,…).

b. (1) Wat is het probleem of de kans waar je wil aan werken? (De redenen waarom je deze situatie op mesoniveau wil aanpakken) 

Formuleer via een drijfveer waar jullie naartoe willen gaan en wat jullie willen bereiken. Beargumenteer onder je drijfveer hoe dit aansluit bij de verschillende theoretische kaders die werden aangeboden (kwaliteitszorg, beleidsvoerend vermogen, collective teacher efficacy).

(2) Formuleer de drijfveer als volgt en argumenteer: 

- (1) hoe is het nu -> (2) waar is nood aan -> (3) wat is het eindresultaat.

- vb:

 De aanvangsbegeleiding is (1) momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben (2) nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau (3) zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

...

...

2. Casusgroepen

a. Sterktes, werkpunten, kansen en bedreigingen (maak een analyse, weeg tegenover elkaar af, beschrijf de samenhang en bespreek de gevolgen).

Maak een clustering van de verschillende sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in deze context. Deze SWOT-analyse geeft je de mogelijkheid om de huidige situatie binnen de school in kaart te brengen en bewust te worden van de kansen en groeimogelijkheden. Het geeft je ook de kans om je interne en externe krachtbronnen (inclusief samenwerking met bredere maatschappelijke actoren) in kaart te brengen. Door meer inzicht te krijgen in de huidige situatie kan je specifiek voor de school concrete doelen formuleren op korte en lange termijn.

Aandachtspunten:

- Maak duidelijk onderscheid en geef evenveel aandacht aan je interne als je externe krachtbronnen of partners.

- Onderbouw je analyse op basis van beschikbare bronnen.

- Maak een onderscheid tussen bedreigingen en kansen die je kan beïnvloeden en de onderdelen die onveranderbaar zijn.

- Zorg dat je SWOT analyse aansluit bij de probleemstelling die je gedetecteerd hebt in stap 1 (beginsituatie analyse)

Maak een analyse van de SWOT, weeg tegenover elkaar af:

(1) beschrijf hoe de elementen binnen de clusters ‘sterktes’ en ‘bedreigingen’ samenhangen (in relatie tot de referentiekaders) en

(2) bespreek de gevolgen van elke cluster als de school succesvol met de drijfveer aan de slag wil gaan.

(3) Benoem (en onderbouw telkens je keuze!) welke elementen in de casusbeschrijving voor de school faciliterend of belemmerend kunnen werken om met de probleemstelling/drijfveer die je formuleerde aan de slag te gaan.

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

...

...

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

2. Casusgroepen

Tijdens deze fase ontwikkel je een ideaal scenario dat een antwoord kan bieden op jouw geformuleerde probleemstelling. Jouw scenario speelt in op het bereiken van jouw doelen. Je zorgt hierbij voor een theoretische verantwoording van de gemaakte keuzes. Vanuit de theorie ga je een mogelijkheid formuleren om de probleemstelling aan te pakken. Vervolgens is het belangrijk om deze af te wegen tegenover de contextanalyse die in je de vorige stap hebt uitgevoerd. Het kan zijn dat je jouw eerder geformuleerde doelstellingen moet herzien of verhelderen.

Het verschil tussen een strategisch en operationeel doel.

Een strategische doel is jouw strategie om je uitdaging/probleem te verwezenlijken.  Het legt de focus op het einddoel, veel minder op de specifieke wijze waarop je iets uitvoert. Het zegt op een algemeen niveau hoe je de probleemstelling kan aanpakken. Een strategisch doel wordt best vanuit de toekomst geformuleerd alsof deze gerealiseerd is. Het ontstaat uit een goede contextanalyse (SWOT). Een strategisch doel verwezenlijk je niet zomaar door één actie maar er is nood aan een hele beleidskeuze en verschillende acties vaak op verschillende niveaus.

Een operationeel doel zorgt ervoor dat het strategisch doel gerealiseerd wordt in de praktijk. De operationele doelstellingen worden een soort van stappenplan op weg naar het verwezenlijken van de strategische doelstelling.

a. Strategisch doel

b. Wat verwacht jij dat de uitkomst is op basis van de theoretische kaders (hypothese)?

c. Scenariovorming (operationele doelen): beschrijf de aanpak die jij naar voor schuift om deze doelstelling te realiseren (integreer de kaders, concepten en bronnen uit de basisteksten)

d. Beoordeel jouw hypothese binnen jouw schoolcontext: Weeg de voor- en nadelen tegenover elkaar af.

e. Formuleer de beschermende en risicofactoren. (Beschermende factoren: Welke interne en externe krachtbronnen kunnen er voor zorgen dat er met bedreigingen kan worden omgegaan? Risicofactoren: Welke risico’s houden de bedreigingen op korte en lange termijn in. Welke factoren vergroten eventueel de kans op een negatieve uitkomst?)

Ik wil een lekkere maaltijd bereiden

koelkast is leeg en ik kan niet koken.

er is een kookboek, er is een keuken, ...

SD: Ik wil een maaltijd bereiden

OD1: Ik noteer de ingrediënten uit het kookboek

OD2: Ik koop de ingrediënten in de winkel

OD3: ...

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

We streven ernaar de uitval van starters te verminderen door de bestaande aanvangsbegeleiding in De school te optimaliseren en versterken zodat starters zich beter ondersteund voelen. Om dit te realiseren, creëren we een breed draagvlak binnen de school waarbij ieder personeelslid zijn rol kent en actief kan bijdragen aan de aanvangsbegeleiding op school.

OPERATIONEEL DOEL 1: Schoolbrede aankondiging dat de aanvangsbegeleiding zal geoptimaliseerd worden.

OPERATIONEEL DOEL 2: Oprichten werkgroep aanvangsbegeleiding

OPERATIONEEL DOEL 3: Brainstormsessies in de werkgroepen: brainstormen over voorstellen met betrekking tot het implementeren van de 3 subdoelen en het ontwikkelen van een plan van aanpak waarin concrete acties worden geformuleerd.

...

2. Casusgroepen

Vorige stappen brachten je tot heel wat nieuwe inzichten. Na deze diepgaande analyse kan je aan de slag gaan met het plannen van jouw acties in de praktijk. Een actieplan is een gedetailleerd plan met specifiek geformuleerde acties die noodzakelijk zijn om jouw doel te bereiken. In vorige stap werkte je een scenario uit en bracht je in kaart hoe dit in jouw context realiseerbaar en wenselijk is.

In jouw actieplan beschrijf je een reeks van stappen die moeten uitgevoerd worden om jouw strategie en scenario te doen slagen. Daarnaast is het belangrijk om jouw acties te operationaliseren. Dit wil zeggen dat je vastlegt welke middelen er nodig zijn om jouw doelen te behalen en hoe en wanneer deze moeten worden opgenomen. Een actieplan zorgt ervoor dat jouw visie, scenario en doelen concreet worden. Dit heeft als voordeel dat alle betrokken partijen die werken aan deze strategie op de hoogte zijn van de vooruitgang en de tussentijdse doelen. Je kan een actieplan ook vergelijken met een heel gestructureerde ‘to-do lijst’. In een sterk actieplan worden doelen opgenomen die worden gerangschikt op korte, middellange en lange termijn. Daarnaast is het belangrijk om taken te verdelen binnen het schoolteam of door te verwijzen naar andere betrokken partners. Door een actieplan op te stellen denk je na over de prioriteiten op een school.

(1) Scenariovorming: stel je plan van aanpak op, faseer de operationele doelen om je strategisch doel te realiseren in de tijd. Met welk doel start je en welke doelen volgen in een volgende fase?

(2) Waarom kies je voor deze fasering/tijdslijn? (onderbouw je keuze met informatie uit de casus, integreer de kaders, concepten en bronnen uit de theoretische kaders).

(3) ⁠Werk één van deze stappen die je naar voor schuift uit in onderstaande tabel.

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

De aanvangsbegeleiding is momenteel structureel uitgewerkt op meso-niveau maar de implementatie op schoolniveau is ad-hoc. We hebben nood aan een structurele schoolbrede implementatie via het vakgroepniveau zodat de aanvangsbegeleiding op het microniveau haar doel bereikt.

We streven ernaar de uitval van starters te verminderen door de bestaande aanvangsbegeleiding in De school te optimaliseren en versterken zodat starters zich beter ondersteund voelen. Om dit te realiseren, creëren we een breed draagvlak binnen de school waarbij ieder personeelslid zijn rol kent en actief kan bijdragen aan de aanvangsbegeleiding op school.

OPERATIONEEL DOEL 1: Schoolbrede aankondiging dat de aanvangsbegeleiding zal geoptimaliseerd worden.

OPERATIONEEL DOEL 2: Oprichten werkgroep aanvangsbegeleiding

OPERATIONEEL DOEL 3: Brainstormsessies in de werkgroepen: brainstormen over voorstellen met betrekking tot het implementeren van de 3 subdoelen en het ontwikkelen van een plan van aanpak waarin concrete acties worden geformuleerd.

...

2. Casusgroepen

Een actieplan schrijf je niet alleen. Je werkt als leraar in een team en overlegt op een nauwe manier met je collega’s. Dit kompas is hoofdzakelijk een desk-research opdracht. Toch willen we benadrukken dat het belangrijk is om jouw plan af te toetsen bij de betrokken school, peers en je onderwijsleerbegeleider. Integreer verschillende perspectieven om jouw actieplan te versterken. Durf jouw plan bij te sturen.

a. Toets je plan voor schoolontwikkeling af bij mekaar?

b. Geef feedback vanuit de verschillende perspectieven (lln., lk, directie,...)

c. Voorspel hindernissen en successen. Beargumenteer dit aan de hand van de theoretische kaders. 

d. Conclusie: Formuleer een voorstel tot aanpassing op basis van de feedback in lijn met jouw beginsituatie, drijfveer en het strategisch doel.

Fijne avond!

Graag de stoelen/banken terug zetten

Q&A

2b. Presenteer jullie scenario aan elkaar

Opdracht 3: presentatie (30')

Presenteer en bespreek:

Welke parallellen of verschillen zijn er?

Leren van mekaar...

3. Presentatie van je eigen mini-onderzoekskompas (i.f.v. peer evaluatie)

Volgende sessie: canvas opdracht

We gaan aan de slag met jullie voorlopige versie (je eigen werk) van het onderzoekskompas.

Formuleer 2 gerichte (leer)vragen bij je onderzoekskompas:

• niet: 'heb ik het onderzoekskompas goed ingevuld?' of 'is stap 3 voldoende'
• wel: 'Hoe kan ik het strategisch doel meer SMART formuleren?' - "Welke elementen kan ik nog toevoegen om de beginsituatie  diepgaander te maken?'

Tijdens de les gaan we a.d.h.v. peerfeedback hiermee aan de slag. Dat kan je doen op basis van een Ted-talk

4. Ontwerp je eigen presentatie (i.f.v. peer evaluatie)

Wees beknopt en to the point!

Een TED-talk als inspirerend voorbeeld

1. TED TALK: Sugata Mitra 'Build a school in the cloud' 
2. TED TALK: Linda Cliatt-Wayman: How to fix a broken school? 
   
3. TED TALK: Ken Robinson: Do schools kill creativity?

Opdracht 4: kijken TED-talk(25')

1. TED TALK: Sugata Mitra 'Build a school in the cloud' 
2. TED TALK: Linda Cliatt-Wayman: How to fix a broken school? 
3. TED TALK: Ken Robinson: Do schools kill creativity?

Opdracht i.f.v. volgende sessie - eigen minionderzoekskompas

Maak een korte inspirerende presentatie van je mini-onderzoekskompas (10')

Strategisch doel

Operationele doelen: 1,  2,  3,  4

Gebruik de structuur van het mini-onderzoekskompas als kapstok voor je verhaal

En vergeet de 2 gerichte (leer)vragen bij je onderzoekskompas niet