Hoe bouw ik een les economie of rechten op?
Een denkschema
voor een krachtige lesvoorbereiding
Lise Janssens
Anja Schoeters
Leerdoelen:
Leerdoelen:
- Je kan relevante eindtermen en leerplannen terugvinden voor je vakgebied.
- Je kan relevante leerinhouden selecteren en vertalen naar concrete lesdoelen om de leerplandoelstelling te realiseren
- Je kan een concrete les opbouwen aan de hand van een vakdidactisch denkschema
- Je kan vakdidactische principes herkennen om toe te passen in je lessen
Voor je aan het lesontwerp begint ...
- leerinhouden
- lesdoelstellingen
- beginsituatie
Denken
en dan pas doen!
Lesdoelstellingen
Waar ga je naartoe?
Van algemene leerplandoelen
naar concrete lesdoelen
- cognitieve doelstellingen
- dynamisch-affectieve doelstellingen
- psychomotorische doelstellingen
Lesdoel = leerinhoud (kennis) + werkwoord (actie)
Wat moeten je leerlingen na vijftig minuten
kennen en/of kunnen?
Leerinhouden
Het hart van je les
Als je zelf de leerinhouden die in de lesdoelen vervat zitten niet volledig beheerst, kan je geen degelijke les ontwerpen
- begrijp je zelf de cursustekst / het handboek?
- wordt expert: verdiep en verbreed eigen kennis
- lees gespecialiseerde vak(didactische) literatuur
- actualiseer het (cijfer)materiaal - schematiseren
Leerinhouden
Het hart van je les
Maak een schematische voorstelling
van de leerinhouden en hun verbanden
- Oriënteren: bekijk de teksten/bronnen en lees ze eerst oriënterend (titels, tussentitels, foto's, ...)
- Voorbereiden: lees de teksten intensief. Bekijk de opbouw (inleiding, midden, slot)
- Uitvoeren: selecteer de hoofdzaken. Kies vervolgens een geschikt soort schema (tabel, mindmap, ...)
- Reflecteren: voldoet het schema?
Beginsituatie
Vanwaar vertrek je?
Informeer je over:
- leerlingen: aantal, socio-culturele achtergrond, leermoeilijkheden, groepsdynamiek
-
voorkennis binnen en buiten het eigen vak,
ervaringen opgedaan als lid gezin, jeugdbeweging, ... - infrastructuur: materiële uitrusting m.i.v. ICT en inrichting klaslokaal
LESOPDRACHT
INHOUDEN
DOELSTELLINGEN
BEGINSITUATIE
Maak een schema van de leerinhouden:
geen volzinnen gebruiken
maak verbanden duidelijk
Begrijp je de inhouden ook voor 100%
Nee: verdiep je verder
Ja: ga verder
Raadpleeg het leerplan met de leerplandoelstellingen
(en de didactische wenken).
Formuleer de lesdoelstellingen.
Zorg dat alle nieuwe leerinhouden gedekt zijn.
Informeer je over:
- kennis en vaardigheden die lln. al bezitten
- klasgrootte, leerlingen(gedrag), niveau
- materiële uitrusting van de klas
Lesfasen in het lesontwerp
- motivatiefase: aanknoping en observatie
- probleem/onderzoeksvraag
- analysefase
- synthesefase
- naverwerking
Motivatiefase - aanknoping
- situeer de les in het grotere geheel
- activeer relevante voorkennis
- ga m.a.w. na of de doelen van de vorige les bereikt zijn en remedieer
- via onderwijsleergesprek, toets, quiz
Motivatiefase - observatie
You only have a few seconds to make a first impression.
- je hebt een vijftal minuten om belangstelling op te wekken bij de leerlingen
- aansluiten bij de leefwereld van de jongere
- echt observatiemateriaal - actuele gebeurtenis - situatieschets - ...
- overdrijf niet met filmpjes
Probleemstelling
- begin een les nooit met het
meedelen van het lesonderwerp - maar laat je leerlingen zelf het probleem formuleren op basis van motiverend observatiemateriaal
- houd deze gedurende de hele les zichtbaar
- op het middenbord
- als header/footer van je presentatie
Opmerking:
- in de lesvoorbereiding komt de probleemstelling NA de observatiefase
- in het denkschema BEGIN je met de probleemstelling
Probleemstelling - voorbeelden economie
Helder en duidelijk
Neem dus geen nieuwe begrippen op in je probleemstelling!
| Leerinhoud | Probleemstelling |
|---|---|
| intrestberekening | Wat brengt je spaargeld op? |
| prijselasticiteit | Hoe reageren klanten op prijswijzigingen? |
| ratio-analyse | Is de onderneming financieel gezond? |
| importquota | Hoe kan de overheid binnenlandse bedrijven beschermen? |
Probleemstelling - voorbeelden rechten
Helder en duidelijk
Neem dus geen nieuwe begrippen op in je probleemstelling!
| Leerinhoud | Probleemstelling |
|---|---|
| (on)bekwaamheid | Welke rechten en plichten heb ik als minderjarige? |
| huwelijksstelsel | Wat gebeurt er met mijn bezittingen als ik trouw? |
| RSZ | Waarvoor kan ik een tussenkomst krijgen? |
| belastingaangifte | Hoeveel belastingen moet ik betalen? |
Analysefase
- leerlingen lossen de probleemstelling op, d.w.z. ze verwerken de leerinhouden op een actieve manier
- denk aan je rode draad
- controleer of je alle lesdoelen bereikt
(ook de dynamisch-affectieve!) - houd rekening met de didactische principes
- kies geschikte, afwisselende werkvormen
- kies gepaste media: volg niet slaafs het handboek
didactische principes
- Inductie
- Aanschouwelijkheid
- Leerlingenactiviteit
- Herhaling
- Actualiteit
- Geleidelijkheid
Synthesefase
- beantwoord de probleemstelling
- in algemene termen
- duurt slechts
enkele minuten - breng geen nieuwe leerstof meer aan
in deze fase! - didactisch principe
= herhaling
Naverwerking
- oefening baart kunst
- vastzetten van de leerstof
- back-up als je tijd over hebt
- uitdagend en zinvol
Denkschema voor een les (bedrijfs)economie
Bron: Fastré, Tulleneers & Vlayen (2017)
Vakdidactiek voor leraren economie: een praktijkgerichte benadering. LannooCampus, Tielt.
Opdracht
Doorloop de volgende stappen in het kader van
je mini-lessen:
- Druk het denkschema inzake lesopbouw af
op groot formaat (A3) - Schrijf je denkproces uit in dit schema
(m.i.v. een schematische voorstelling van de leerinhouden) - Maak een gedetailleerde lesvoorbereiding
- werk elke lesfase in detail uit
- in vraag en (alle mogelijke) antwoord(en)
2627 KLO Economie 2 - Denkschema lesopbouw
By idlovub
